Nieuwe inzichten tijdens de Kennisbijeenkomst Hitteadaptatie 2026
Nieuwe inzichten, concrete oplossingen en één centrale vraag: hoe beschermen we inwoners beter tegen hitte? Tijdens de landelijke Kennisbijeenkomst Hitteadaptatie op 18 maart in Den Haag kwamen zo’n 100 professionals samen - van gemeenten en GGD’en tot kennisinstellingen en het Rijk — om precies die vraag te beantwoorden. Met reflecties vanuit onderzoek (ZonMw, RIVM), beleid (VWS, IenW, VRO/BZK) en praktijk (o.a. gemeenten Eindhoven en Amsterdam), en 16 presentaties over nieuw onderzoek naar hitteadaptatie, stond de dag volledig in het teken van uitwisseling en samenwerking. Een korte terugblik op een levendige en inhoudelijk sterke bijeenkomst.
Hitte community groeit, en dat is nodig
Steeds meer gemeenten werken aan hittebeleid en meer dan 90 hebben inmiddels een lokaal hitteplan. Toch blijft de praktijk weerbarstig. Hitteadaptatie raakt meerdere domeinen — van het vaak fysieke klimaatadaptatie tot het sociaal en gezondheidsdomein — die in de praktijk nog te vaak langs elkaar heen werken. Zolang hitte van niemand is, blijft de vraag: wie pakt de regie?
Tegelijkertijd groeit de hitte community: steeds meer professionals weten elkaar te vinden. Zoals tijdens bijeenkomsten als die van vandaag en in bijvoorbeeld de relatief nieuwe landelijke Community of Practice rond de ‘koeltevraag in de warmtetransitie’.
Beter verbinden van onderzoek en praktijk loont
Volgens ZonMw zoeken onderzoekers al steeds vaker de samenwerking met gemeenten en andere professionals voor de opzet van hun onderzoek. Dit zorgt voor een betere aansluiting op wat er in de praktijk nodig is. Ook de samenwerking tussen verschillende domeinen en het betrekken van bewoners neemt toe. De publicatie Samenwerken aan de Gezonde Leefomgeving geeft daar een paar mooie voorbeelden van.
De inspanningen zijn niet zonder effect. Het risico op sterfte door hitte is de afgelopen jaren gedaald, volgens het RIVM door een combinatie van maatregelen, bewustwording en betere samenwerking. Het ontwikkelen en toepassen van nieuwe kennis en inzichten, bijvoorbeeld rondom de binnentemperatuur van woningen, zijn essentieel om deze ontwikkeling door te zetten.
Nieuwe kabinet, nieuwe kansen voor hitteadaptatie?
Onder de vorige regering hebben de ministeries van VWS, VRO/BZK en IenW in 2026 de nationale Aanpak Hitteadaptatie gepubliceerd. Wat de plannen van de nieuwe regering zijn op dit onderwerp, is nog onduidelijk. Hitte (en ook klimaatadaptatie) worden niet genoemd in het regeerakkoord. Toch zien de ministeries kansen om het onderwerp steviger te positioneren. De aankomende Nationale Adaptatiestrategie (NAS) wordt daarbij een belangrijk moment.
Ga de wijk in. Daar zie je wat hitte écht doet
Een belangrijke oproep aan hitteprofessionals: ga tijdens hittegolven de wijk in. Bijvoorbeeld met behulp van het ‘Veldgidsje voor hitteprofessionals’. Juist in de zomervakantie moeten we daarom ‘op onze post zijn’. Praktijkervaring laat zien hoe ongelijk hitte wordt ervaren en welke knelpunten er zijn, zoals gebrek aan schaduw, slechte woningisolatie en beperkte middelen bij bewoners. Direct contact met bewoners levert waardevolle inzichten op voor effectiever beleid.
Belangrijke inzichten uit recent onderzoek
In het afgelopen jaar heeft veel onderzoek naar hitteadaptatie plaatsgevonden. Deze nieuwe inzichten helpen beleidsmakers en uitvoerders om wetenschappelijk onderbouwd hitteadaptatiebeleid te maken en uit te voeren.
Een paar take-aways uit de 16 gepresenteerde onderzoeken:
- Een groene buitenruimte helpt om hitte als minder onprettiger te ervaren, maar heeft een beperkt effect op gezondheid en nachttemperatuur.
- Nachthitte is een groeiend risico voor gezondheid, leefbaarheid en arbeidsproductiviteit. Nieuwe nachthittekaarten zijn in de maak.
- We hebben steeds meer data van hitte en gezondheid, wat helpt bij gerichter beleid.
- Hitte lijdt niet alleen tot fysieke klachten, maar heeft ook sociale effecten. Nieuwe tools en inzichten helpen om sociale kwetsbaarheid beter mee te nemen in hittebeleid.
- Er is steeds meer praktische kennis over de impact van hitte op specifieke doelgroepen, zoals mensen met psychische aandoeningen en baby’s en kleine kinderen.
- De aanpak van hitte werkt het beste als deze aansluit bij wat bewoners zelf nodig vinden.
- Hittewaarschuwingen verbeteren door niet alleen naar temperatuur te kijken, maar ook naar andere meteorologische criteria en gezondheidseffecten. Het KNMI presenteert binnenkort een nieuwe maat: ‘hittekracht’.
- De nieuwe communicatiematerialen voor hittewaarschuwingen van het RIVM maken onderscheid tussen code geel, oranje en rood voor hitte.
Meer weten over de recente hitteadaptatie-onderzoeken? Kijk in het programmaboekje van de kennisbijeenkomst voor een korte beschrijving per onderzoek en links naar meer informatie en contactpersonen.
Meer info over alle onderzoeken
De landelijke Kennisbijeenkomst Hitteadaptatie werd georganiseerd door:
