Het terugdringen van broeikasgassen gaat zowel nationaal als mondiaal niet snel genoeg om de gevolgen van klimaatverandering te voorkomen. We zullen ons dus moeten aanpassen aan die gevolgen, vooral aan extreem weer. Klimaatverbond Nederland zet zich actief in om overheden te helpen met het vraagstuk klimaatadaptatie. We richten ons daarbij in het bijzonder op hitte-adaptatie. Hierin pakken we een agenderende rol.

Meer over de rol van Klimaatverbond bij hitteadaptatie 

Ansichtkaart - Groeten uit een warmer Nederland

De hitteadaptatie overzichtspagina 

Bezoek dit handige overzicht met belangrijke informatie over hitteadaptatie. Je vindt er uitgebreide inzichten voor een effectieve aanpak van hitte. 

Naar de overzichtspagina

Hitte als onderbelicht klimaatrisico

Waar veel andere partijen binnen klimaatadaptatie werken aan de wateropgave, richt Klimaatverbond Nederland zich op hitte. Vanwege klimaatverandering is het jaarlijkse aantal tropische dagen (dagen met een maximumtemperatuur van 30°C of hoger) in Nederland de afgelopen jaren sterk toegenomen. De temperatuur op hete dagen is nu al aanzienlijk hoger dan klimaatmodellen hadden voorspeld. Alles wijst erop dat deze trend zich voortzet.

Hittedoden

De gevolgen van de toegenomen hitte zijn ernstig. Hete dagen leiden tot een toeloop bij de spoedeisende hulp van mensen met uitdrogingsverschijnselen en verwardheid. In de hete laatste week van juli 2019 overleden 400 mensen meer dan in een gemiddelde week in de zomerperiode. Tijdens de hitteperiode in augustus 2020 waren dat zelfs ruim 500 mensen meer.

Vooral thuiswonende eenzame 75-plussers zijn bijzonder kwetsbaar voor hitte. Dat wordt versterkt door trends als vergrijzing en het beleid om langer thuis te blijven wonen.

 

Wat doet Klimaatverbond Nederland op gebied van hitteadaptatie?

Vanuit de contacten met onze leden en een enquête over hitteadaptatie die we samen met TAUW en Samen Klimaatbesteding onder gemeenten hebben gehouden, weten we dat het onderwerp steeds meer erkenning krijgt, maar dat de uitvoering moeizaam is. Daarom bieden we ondersteuning bij de ontwikkeling van lokaal hitte-adaptatiebeleid. Onder andere via lokale hitteplannen.

Voor een effectieve aanpak van hitte promoten we een gecombineerde aanpak van maatregelen in de buitenruimte, in- en om onze woningen én op het gebied van zorg: Gebied – Gebouw – Gezondheid. Daarbij leggen we ook de koppeling met de energietransitie. Daarin moet de stijgende energievraag als gevolg van de toenemende koeltebehoefte meegenomen worden.

Hoe kan de aanpak van hitte aansluiten bij lopende programma’s in deze drie domeinen? En nog mooier: waar kunnen hun agenda’s worden gecombineerd? Deze aanpak zorgt voor beter inzicht in de hitterisico’s, als basis voor het maken van effectief hitte-adaptatiebeleid.

Onze aanpak: op zoek naar een gezamenlijke probleemeigenaar

Kenmerkend voor onze aanpak is dat wij vanuit het hitte-risico denken. We kijken daarom specifiek naar ouderen en mensen met somatische en psychische aandoeningen, omdat zij het meest kwetsbaar zijn voor hittestress. Vervolgens gaan we op zoek naar de eigenaar. Wie gaan er over deze kwetsbaarheden? Wat doen zij? Zo komen we uit bij een bont gezelschap van gemeenten, GGD’s, gezondheidsprogramma’s van de overheid, woningcorporaties, kerken, moskeeën en openbare ruimtes (als koele schuilplek in tijden van hitte), Staatsbosbeheer, maatschappelijke groen- en gezondheidsinitiatieven, het Rode Kruis, producenten van wit asfalt en koelvesten, wetenschappers, klimaatbeheersingsinstallateurs en vele anderen die een rol hebben in de aanpak van hitte.

 

Hoe kunnen wij jouw organisatie helpen?

Overheden hebben een voorbeeldrol. Veel overheden zijn zelf al aan de gang met (de verschillende aspecten van) hitte-adaptatie. Klimaatverbond Nederland ondersteunt haar leden en andere overheden daarin graag.

Wij helpen je graag bij:

  • Het begeleiden en aanjagen van processen om verschillende partijen te betrekken bij lokale en regionale hitte-adaptatievraagstukken. In het bijzonder het opzetten van de dialoog tussen het fysieke en sociale domein voor de aanpak van hitterisico’s;
  • Het organiseren van workshops voor wethouders, raadsleden en beleidsmedewerkers om hitterisico’s als onderdeel van lokaal (klimaat)beleid sterker te agenderen en te formuleren.
  • Het presenteren van het "Drieluik klimaatadaptatie" (Gebied-Gebouw-Gezondheid) dat zowel voor interne risicodialogen als voor publieke bijeenkomsten kan worden ingezet. Dit doen wij samen met weer- en klimaatvrouw Margot Ribberink;
  • Zoek je nog een dagvoorzitter voor jouw klimaatbijeenkomst? Madeleen Helmer heeft veel ervaring, zowel voor digitaal als life bijeenkomsten.

Projecten

Community of Practice hitte

Nederland wordt vanwege klimaatverandering steeds vaker getroffen door een hitteperiode. Ook extreme hitte, boven de 35 graden, komt steeds vaker voor. Hitte leidt tot veel ongemak, gezondheidsproblemen of zelfs sterfte….

Wijksafari Hitte

De Wijksafari Hitte is een initiatief van Klimaatverbond Nederland, LSA Bewoners, Buurkracht en weervrouw Margot Ribberink. Gezamenlijk organiseerden ze in 2021 de eerste vijf wijksafari’s: ’t Broek in Arnhem (21…

Lokale Hitteplannen

Begin 2019 verscheen de Handreiking Lokaal Hitteplan, om gemeenten te ondersteunen in het opstellen van hun eigen lokale hitteplan. Het lokale hitteplan is de route waarmee hitte en gezondheid kunnen worden ingebracht in de klimaatadaptatie risicodialogen die gemeenten momenteel voeren. Wij ondersteunen gemeenten en andere betrokkenen.

Publicaties

Een eerste verkenning naar rechtvaardigheid in gemeentelijk klimaatadaptatiebeleid

Een eerste verkenning naar rechtvaardigheid in gemeentelijk klimaatadaptatiebeleid

In hoeverre besteden gemeenten aandacht aan beleid voor rechtvaardige klimaatadaptatie? Een steeds relevanter onderwerp waar we via een enquête onder gemeenten meer inzicht in hebben verkregen, te lezen in onze…

Dit leert de extreme hitte in Frankrijk ons: Code Rood en het nationaal hitteactieplan

Dit leert de extreme hitte in Frankrijk ons: Code Rood en het nationaal hitteactieplan

Frankrijk riep in augustus Code Rood uit voor extreme hitte in maar liefst 19 departementen. Het land heeft geleerd van de extreme hittegolf in 2003, waarbij 15.000 mensen de dood…

De lessen van Portland

De lessen van Portland

Drie dagen lang enorme hitte met een ongekend record van 46,5 °C. Het overkwam de Amerikaanse stad Portland in juni 2021. De hittegolf werd veel extremer dan ooit eerder ervaren…

  • Een eerste verkenning naar rechtvaardigheid in gemeentelijk klimaatadaptatiebeleid

    Een eerste verkenning naar rechtvaardigheid in gemeentelijk klimaatadaptatiebeleid

    In hoeverre besteden gemeenten aandacht aan beleid voor rechtvaardige klimaatadaptatie? Een steeds relevanter onderwerp waar we via een enquête onder gemeenten meer inzicht in hebben verkregen, te lezen in onze…

  • Dit leert de extreme hitte in Frankrijk ons: Code Rood en het nationaal hitteactieplan

    Dit leert de extreme hitte in Frankrijk ons: Code Rood en het nationaal hitteactieplan

    Frankrijk riep in augustus Code Rood uit voor extreme hitte in maar liefst 19 departementen. Het land heeft geleerd van de extreme hittegolf in 2003, waarbij 15.000 mensen de dood…

  • De lessen van Portland

    De lessen van Portland

    Drie dagen lang enorme hitte met een ongekend record van 46,5 °C. Het overkwam de Amerikaanse stad Portland in juni 2021. De hittegolf werd veel extremer dan ooit eerder ervaren…

Team Klimaatadaptatie

madeleen

Madeleen Helmer

Projectleider

melanie

Melanie Miltenburg

Inhoudelijk (Beleids)medewerker

Ethan Voerman – Klimaatverbond Nederland

Ethan Voerman

Inhoudelijk (Beleids)medewerker