De opkomst van mensen met een migratieachtergrond bij veel klimaat gerelateerde bijeenkomsten blijkt laag en ze blijken moeilijk bereikbaar voor gemeenten en natuur- en milieuorganisaties. Daar komt nog bij dat een deel van de bewoners door hun migratieachtergrond geen of beperkt Nederlands spreekt. Hoe zorgen we ervoor dat ook deze groep wordt meegenomen in en bij de uitvoering van de energietransitie?

In de komende jaren gaat er steeds meer gevraagd worden van de bewoners omdat de energietransitie ‘de wijken in gaat’ en er daadwerkelijke maatregelen genomen moeten worden. De veranderingen die hiervoor nodig zijn behoren tot de grote maatschappelijke uitdagingen van deze tijd. De energietransitie en de benodigde acties raken direct de dagelijkse levens van mensen. De overstap van aardgas naar nieuwe energiebronnen voor de verwarming van woningen en het volledig isoleren van (slecht geïsoleerde) woningen is voor veel bewoners een ingrijpend verhaal.

Hierbij is participatie in een zo vroeg mogelijke stadium essentieel. Een duurzame samenleving wordt immers gecreëerd door iedereen te betrekken bij de planvorming en vooral bij veranderingen in het persoonlijke leefomgeving: “Voor een rijke besluitvorming is het belangrijk álle stemmen te horen, omdat je zo de perspectieven-rijkdom maximaliseert en daardoor betere besluiten kan nemen, beter presteert en besluiten meer gedragen worden. En als je minderheidsstemmen structureel niet hoort, verdwijnen ze niet maar ontstaat gedoe en sabotage.”

Doet iedereen mee in de energietransitie?

De transitie lijkt echter vooral weggelegd voor inkomensgroepen uit de midden- en hogere sociale klassen: mensen die al relatief makkelijk hun weg vinden met nieuwe ontwikkelingen en zich vaak al bewust zijn van de consequenties van hun gedrag op het energieverbruik (TNO, 2017).

Veel gezinnen met een niet-westerse migratieachtergrond zullen hier niet onder vallen. De opkomst van mensen met een migratieachtergrond bij veel klimaat gerelateerde bijeenkomsten blijkt erg laag. Ze blijken ook moeilijk bereikbaar voor gemeenten en natuur- en milieuorganisaties. Daar komt nog bij dat een deel van de bewoners door hun migratieachtergrond geen of beperkt Nederlands spreekt. De taal barrière kan ook een reden zijn waardoor burgers al snel er van afzien hun mening, wensen en gedachten verder te communiceren. Verder weten we dat mensen met een niet-westerse migratieachtergrond relatief vaak in wijken wonen waar er weinig ‘duurzame’ activiteiten plaatsvinden, denk hierbij aan bijvoorbeeld de aanwezigheid van parken, zonnepanelen en elektrische auto’s. Dit zorgt ervoor dat zij al in zekere zin minder kans hebben om in aanraking te komen met deze thematiek en zo er van (en van elkaar) te leren. Hierdoor zullen deze groepen flink achterblijven. Dit terwijl er voor hen keuzes worden gemaakt waarvan ze niets weten en waarbij zij niet betrokken worden.

Verkeerde keuzes, onvrede en onrust

Wanneer geen aandacht is voor deze minderheidsgroepen, met een andere kijk en andere ideeën omtrent klimaatverandering en deze niet worden meegenomen bij verschillende projectfasen, worden wellicht de verkeerde keuzes gemaakt en kan dit in een later stadium voor veel onvrede en onrust zorgen. Maar hoe dan wel?

Wat doet Klimaatverbond Nederland met inclusieve participatie?

In  oktober 2019 hebben wij een eerste  stap  gezet door  een verkennende enquête  uit te zetten onder onze leden. In  deze enquête zijn een aantal vragen gesteld over de bekendheid omtrent de participatie van migrantengroepen bij de energietransitie. Wij hebben 127 reacties ontvangen op de enquête. Hieruit blijkt dat het vraagstuk als  belangrijk wordt ervaren dat meer aandacht dient te krijgen, maar toont tevens aan dat het  merendeel van de respondenten er (nog) niet mee bezig is of niet weet hoe ze als organisatie hier een  invulling aan kunnen/moeten geven.

Bij navraag bij aan aantal van de respondenten blijkt dat vooral ‘het ontbreken van goede voorbeeldprojecten’ als grote belemmering werd ervaren. Verder gaven ze aan dat beweging ‘vanuit de groepen zelf’ zou helpen. Om de participatie bij de energietransitie goed en breed vorm te geven, zien wij het als onze rol en noodzaak om te weten of en hoe groepen burgers met een migratieachtergrond in de beleidsvorming en plannenmakerij worden betrokken en hoe we dit kunnen bevorderen.

Om hierop in te spelen is Klimaatverbond Nederland verschillende samenwerkingen aangegaan. Wij hebben sinds eind 2019 een traject opgezet en gaan samen met partners na welke aspecten van belang zijn bij een brede, diverse participatie. Vervolgens gaan wij onze leden van meer gerichte informatie en voorbeelden voorzien. 

Hoe kunnen wij uw organisatie helpen?

Mogelijk speelt het thema "inclusieve participatie in de energietransitie" ook in uw gemeente of provincie een rol. Om de participatie bij de energietransitie breed en goed vorm te geven, zien wij het als onze rol en als noodzaak om te weten of en hoe groepen burgers met een migratieachtergrond in de beleidsvorming en plannenmakerij worden betrokken en hoe we dit kunnen bevorderen. Wij bereiden ook op dit thema graag de weg voor u.

Projecten

Week van Lokaal Klimaatbeleid

Van 7 tot en met 11 juni organiseerde Klimaatverbond Nederland de Week van Lokaal Klimaatbeleid. In die week stelden wij in verschillende online sessies ons werk als wegbereider op verschillende…

Onderzoek energietransitie inclusief

Er is nog maar weinig onderzoek gedaan een inclusieve energietransitie. Voor Klimaatverbond Nederland is het – ook in het kader van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (o.a. doel 10 en 17) -…

Kleurrijk Groen en Duurzaam Arnhem

Klimaatverbond Nederland is een samenwerking aangegaan met Bureau Wijland, waarbij in opdracht van de gemeente Arnhem wordt nagegaan hoe natuur en duurzaamheid toegankelijker kunnen worden gemaakt voor diverse culturele gemeenschappen….

Publicaties

Naar een inclusieve energietransitie

Naar een inclusieve energietransitie

De energietransitie vraagt om beleid dat direct en indirect bij mensen achter de voordeur belandt en het vraagt om investeringen en ander gedrag van mensen. Dat kan niet succesvol zijn…

Inclusieve participatie: de betrokkenheid van migrantengroepen bij de energietransitie

Inclusieve participatie: de betrokkenheid van migrantengroepen bij de energietransitie

Het bewustzijn en handelen op het gebied van duurzaamheid lijkt iets dat vooral leeft bij een bepaald deel van de samenleving. Hoe zit het bijvoorbeeld met mensen met een (niet-westerse)…

  • Naar een inclusieve energietransitie

    Naar een inclusieve energietransitie

    De energietransitie vraagt om beleid dat direct en indirect bij mensen achter de voordeur belandt en het vraagt om investeringen en ander gedrag van mensen. Dat kan niet succesvol zijn…

  • Inclusieve participatie: de betrokkenheid van migrantengroepen bij de energietransitie

    Inclusieve participatie: de betrokkenheid van migrantengroepen bij de energietransitie

    Het bewustzijn en handelen op het gebied van duurzaamheid lijkt iets dat vooral leeft bij een bepaald deel van de samenleving. Hoe zit het bijvoorbeeld met mensen met een (niet-westerse)…

Team Inclusieve Energietransitie

Maisam Haydary – Klimaatverbond Nederland

Maisam Haydary

Projectleider

Petra Lettink – Directeur Klimaatverbond Nederland

Petra Lettink

Directeur